Je bent hier » Tijdschrift » Ecologisch magazine de Koevoet » De Koevoet 192 herfst 2020 » Het consciencepad wandelen van halle naar beersel

Het Consciencepad: wandelen van Halle naar Beersel

Terug

In Vlaanderen heb je vandaag keuze uit honderden bewegwijzerde wandelroutes, in afstand variërend van niet eens één kilometer tot langeafstandspaden van verscheidene honderden kilometers. Over de meeste bestaat ook nog eens een routebeschrijving in boek-, brochure- of digitale vorm. Paden markeren, ach het is iets dat sinds mensenheugenis gebeurt, zelfs sprookjesfiguren Hans en Grietje deden het al met broodkruimeltjes (al aten vogels hun spoor op). Het eerste recreatieve pad in Vlaanderen dat op een professionele, systematische wijze werd bewegwijzerd en beschreven in een handig gidsje (waarmee in Vlaanderen de toon werd gezet voor modern, recreatief wandeltoerisme) was het H. Consciencepad in 1935. Het liep over 12 km van de stad Halle naar Beersel en had als thema de schrijver Hendrik Conscience en zijn roman Eene Verwarde Zaak. Meest opvallend echter is dat dit wandelpad vandaag, meer dan 85 jaar later, nog steeds een sluimerend bestaan leidt! Zij het in wat gewijzigde vorm. Daarmee is het Consciencepad ook de langst bestaande wandelroute in Vlaanderen.

 

Hendrik Conscience

De man die zijn volk leerde wandelen

Waarom het wandelpad de naam van Hendrik Conscience (1812 – 1883) droeg, had alles te maken met de ongemeen grote populariteit van zijn boeken tijdens de tweede helft van de 19de en de eerste helft van de 20ste eeuw. De uitspraak ‘De man die zijn volk leerde lezen’ is ook nu nog aan zijn naam verbonden. Het was ook zo. Hij schreef tientallen boeken, de meeste waren romans in een volks Vlaams, vlot verstaanbaar en herkenbaar voor de opkomende klasse van geletterde mensen eind 19de eeuw. De rijke Vlaamse cultuur, geschiedenis en eigenheid lagen hem na aan het hart, zonder zich te distantiëren van het Belgisch staatsmodel.
Vanaf 1869 werkte Conscience als conservator voor de Brusselse musea van Schone Kunsten van België. In zijn vrije tijd reisde hij veel met vrienden door het Vlaamse land. Onderweg deed hij inspiratie op voor zijn volgende romans. Zo ook voor Eene Verwarde Zaak, een roman die zich afspeelt in Dworp en Beersel en die in de jaren ‘30 van de 20ste eeuw aanknopingspunten zou bieden voor het Consciencepad.

 

In 1877 werd Gentil Antheunis, zijn schoonzoon, benoemd tot vrederechter in Halle. Aanleiding voor Conscience om al eens naar Halle te trekken voor familiebezoek. In 1881 wil Conscience langere tijd de landelijke rust rond Halle opzoeken, hij sukkelt met zijn gezondheid en wil het Brussels stadsgewoel wat ontvluchten. Zijn schoonzoon vindt voor hem een bescheiden verblijf: in herberg Lamme Geerts (Lamme Gisj), gelegen aan de Ninoofsesteenweg net buiten het Halse stadscentrum. Hij verblijft er een drietal maanden in een sfeer van weinig comfort: een kamer met tafel, bed en lavabo.

 

De wandelingen door de velden rond Halle doen hem goed. Conscience gaat ook vissen en legt een herbarium aan met de planten die hij onderweg vindt. Zijn verblijf in Halle geeft hem ook de gelegenheid om vaker zijn geliefde kleinkinderen te zien. Hij was erg aan hen gehecht, zelf had hij twee zonen kort na elkaar zien sterven aan tyfus.

 

Eene Verwarde Zaak

Het tracé van het Consciencepad is vooral gebaseerd op een aantal plaatsen die in de roman Eene Verwarde Zaak voorkomen. Bij het lezen van de roman blijkt hoe goed Conscience de streek wel kende. Verschillende plaatsnamen in het boek zijn nu ook nog herkenbaar. Conscience schreef dit boek in 1873, jaren voor hij een tijdje in Halle zou verblijven. Vermoedelijk is hij ergens rond 1870 – 1872 op wandel geweest in Dworp en Beersel, en maakte hij mogelijk zelfs in Beersel de dorpskermis mee. Hij had immers de gewoonte om veel van zijn romans te situeren op plaatsen die hem bekend waren, alhoewel de verhaallijn zich meestal ontrolt in een ander tijdvak.

 

Voor Eene Verwarde Zaak gaat Conscience terug naar het jaar 1741. In Dworp verlooft de sympathieke boerenzoon Urbaan Couterman zich met zijn geliefde Cilia Roosens, de mooie dochter van een molenaarsgezin. Dat is niet naar de zin van de agressieve “zwierbol” Marcus Cops, die eveneens naar de hand van Cilia dingt. Op de kermis van Beersel gaat het jonge paar met familie de verloving vieren maar het komt tot een ruzie met rivaal Marcus. Die moet afdruipen dankzij een tussenkomst van knecht Blasius Slijpsteen. De furieuze Marcus wil zich wreken en zet ‘s nachts met een paar schavuiten een hinderlaag op in het donkere Begijnenbos om er de terugkerende kermisgangers op te wachten. Het wordt een kort maar hevig gevecht op leven en dood tussen vader en zoon Couterman en hun knecht Blaas enerzijds en de bende van Marcus anderzijds. Met één messtoot wordt Marcus om het leven gebracht. In het geharrewar is niet duidelijk wie Marcus ombracht en vader en zoon Couterman nemen elkaar in bescherming als verantwoordelijke voor de messteek. Ze verdwijnen dus beiden in de donkere kerkers van het Dworpse kasteel en dreigen ook beiden tot de galg of het rad te worden veroordeeld. Eene Verwarde Zaak dus voor de vierschaar van Dworp, die een oordeel moet vellen. Onverwacht duikt de zwaargewonde knecht Blasius op hun doodsproces op, helemaal onder het bloed. Blasius kan het bewijs leveren dat hij het was die – uit zelfverdediging – de dodelijke steek toebracht. En daardoor wordt iedereen vrijgesproken. Happy end: Urbaan en Cilia trouwen en ook knecht Blasius met meid Trees. En ze leefden nog lang en gelukkig ...

 

Interessant artikel?

Zin om meer artikels van ons ecologisch magazine de Koevoet te lezen?

Bekijk onze abonnementsformules

of vraag een gratis proefnummer aan

 

Achtergrondafbeelding

016 23 26 49

info@dialoog.be

facebook.com/dialoogvzw