de Koevoet » Archief

terug naar overzicht

Gedwongen deportatie wreekt zich
Studiereis Passiefhuisplatform eindigt in chaos

Het Passiefhuisplatform organiseerde op 28 juni een uitermate interessante studiereis naar toonaangevende passiefhuisprojecten in Duitsland. Het energiezuinige volkje uit Vlaanderen zou nog eens uit de bol kunnen gaan. Met zo’n allegaartje op stap vertik ik het om dit verder nog te beschouwen als een studiereis. Je kiest nu eenmaal niet zelf je medereisgezellen op zo’n happening. Ik kan u direct een namenlijst bezorgen waarvan u zegt: “Toch die niet weer.” Een schoolreis dekt meer de levende volle lading in de dubbeldekbus. Een helse rit: plassen, eten, drinken, filosoferen, relativeren, indommelen, rekken en strekken, het moest allemaal op de bus gebeuren. Geen tijd voor een sanitaire noodstop. Bij volmachtdecreet maakten de passiefhuisbonzen Christophe en Geert er een heuse deportatie van. Een architecte uit Hasselt begon zachtjes te snikken. Geloof me, we hadden met haar te doen. Als dat maar goed afloopt. Op het bovenste dek werd onder leiding van een Leuvense WTCB-telg ‘Ach was ik maar bij moeder thuisgebleven’ gezongen. Een niet mis te verstane boodschap aan het adres van de reislijders (jawel met ‘ij’). Studiereis, hoe durven ze! Zoals het een goede laag-energiefreak (L.E.F.) betaamt moet hij of zij minstens éénmaal in de tijdspanne van zijn energieke leven op bedevaart gaan naar een Zonnemekka. Maar voor het zover kwam, gingen we nog even langs bij een bakstenen huizengroep in passiefhuis-standaard. Daarna mochten we het eerste ouderenverpleegcentrum in diezelfde standaard aanschouwen. De 50-plussers onder ons begonnen het al benauwd te krijgen want ze vertrouwden het zaakje niet helemaal. “Worden wij hier nu verweesd achtergelaten?”, was de boodschap in hun doffe blikken. Gelukkig voor hen was dit (nog) niet aan de orde. Terug de bus op voor een lange rit naar Cölbe, Marburg.

Oog in oog met verblindende zonneschoonheid

In 1998 werd het kantoorgebouw van de firma Wagner Solartechnik GmbH (www.wagner-solartechnik.de) in gebruik genomen. Met een oppervlakte van 1.948 m² was dit het eerste kantoorgebouw gebouwd in de passiefhuis-standaard. Het project is op allerlei vlakken een interessant voorbeeld: het efficiënt gebruik van dag- en kunstlicht, de toepassing van bodem-lucht-warmtewisselaars, het doorgedreven isolatiebeleid, de innovatieve wijze van gebruik van houtbouwsystemen, de nachtelijke koeling, het gebruik van een zonne-installatie en zonnewering. Sedert het begin was duidelijk dat het gebouw zeer goed presteerde: de medewerkers juichten de goede luchtkwaliteit toe, de heldere lokalen en de aangenaam koele temperaturen in de zomer. Zowel de gebouwbenutting, de vormgeving, de passieve winsten, de zonneverwarming, de ventilatie als het zomercomfort werden heel zorgvuldig op elkaar afgestemd.

Door een doorgedreven isolatiebeleid en een geoptimaliseerd ventilatiesysteem kon de energiebehoefte voor verwarming tot 12,5 kWh/m²/jaar worden teruggeschroefd. Het grootste gedeelte daarvan wordt door een flink uit de kluiten gewassen zonne-installatie geleverd. De in de zomertijd op de ca. 65 m² collectoroppervlakte invallende zonne-energie wordt bewaard voor de winter in een buffervat van maar liefst 85.000 liter. Deze tank werd in lagen voorzien van een 50 cm dikke isolatiejas. Deze buffer staat centraal opgesteld in het gebouw. Het plaatselijk doorbreken van de tussenvloeren laat toe het buffervat ruimtelijk te ervaren en creëert terzelfdertijd een verticale schacht die in de zomer nachtelijke koeling door natuurlijke ventilatie mogelijk maakt. De boiler is op drie niveaus aangesloten om een goede gelaagdheid en ontlading met optimale regelstrategie mogelijk te maken. Op het dak werd gebruik gemaakt van grote geprefabriceerde kostenefficiënte collectorelementen. Het nog resterende deel van de energiebehoefte voor verwarming, dat niet door passieve en/of actieve zonnewinsten kan worden ingevuld, wordt opgewekt door een kleine warmtekrachtkoppelinginstallatie (WKK). De door de motor opgewekte warmte levert ofwel aan het vat voor seizoenopslag ofwel rechtstreeks aan het warmteregister. Gelijktijdig dekt de installatie de basisbehoefte aan stroom voor de kantoorapparatuur, verlichting en diensten.

Ventileren en schransen

Hoog efficiënte warmtewisselaars recupereren het grootste deel van de energie uit de afgevoerde lucht en brengen meer dan 80% van de thermische energie naar de vers aangeleverde lucht over. De vers aangezogen lucht wordt, vooraleer het de warmtewisselaar kan bereiken, voorgeconditioneerd door een aardwarmtewisselaar. Deze bestaat uit 4 ca. 35 meter lange, 1,5 meter diep in de grond gelegen, betonnen buizen met een diameter van 50 cm. Deze aardwisselaar verzorgt een voorverwarming in de wintersituatie en voorkoeling in de zomer. De vensters van de oost-, zuid- en westgevels werden aan de buitenzijde uitgerust met automatisch gestuurde zonneblinden. Indien nodig kunnen ’s nachts de bovenvensters in de gevel en dakventielen geopend worden via een automatische sturing. Aldus ontstaat door het principe van de thermische trek, via de open vloeren rond de seizoenbuffer, een adequate nachtkoeling. ’s Nachts kan de thermische massa van het gebouw zich laveren aan de verfrissende koele ventilatielucht. Met zwier initieerde de heer Schweitzer van Wagner & Co ons in alle facetten van dit zonnemekka. Diezelfde heer Schweitzer stond net op het punt ons de finesses van de energiebalansen uit te leggen toen het noodlot toesloeg.

Een afgezonderde groep van ons gezelschap had zich meester gemaakt van de (te) royale koffietafel. Vooral de heerlijke taarten die uitdagend stonden te pronken, moesten het ontgelden. De stoppen sloegen door. De te lange busopsluiting eiste zijn tol. De taarten werden uiteengereten en verslonden. Je zou eens moeten weten vanuit welke ecologische hoek het initiatief kwam en wie het voortouw nam. Wel, wel, dat zou pas opschudding veroorzaken in duurzaam Vlaanderen. Een hint: ze droegen een BE-label op hun voorhoofd. Enkele Cenergie medewerkers probeerden nog het tij te doen keren maar ze kregen een spervuur van taartprojectielen naar hun hoofd geslingerd. Je had de Geert en den Alain eens moeten zien, alhoewel ze toch ruim de tijd namen om het goedje zorgvuldig van elkaars gezicht af te likken. Zouden ze misschien betrokken zijn bij het complot? Nee, dit gaat in tegen de deontologische erecode bij Cenergie. Er zat niets anders op, we moesten hen laten betijen. De heer Schweitzer was sprakeloos en koos het passief hazenpad. Iemand opperde nog: ”Het is compensatie voor al de taarten die ze bij ons gegeten hebben in de 2de W.O.” Mager argument, maar het zou natuurlijk wel kunnen. Met een selecte groep getrouwen, waaronder huisarchitect Bart van het Passiefhuisplatform en het energierekenwonder Wim, verlieten we ongemerkt het wilde tafereel. Terug buiten liepen we onder het herhalen van de zonnemantra zeven maal ingetogen in processie rond het kantoorgebouw. En, het leek te werken. De losgeslegen horde kwam strompelend buiten richting bus. Vanachter een passiefhuisvenster keek de heer Schweitzer verschrikt toe. We komen zeker nog terug, hoor!

Home sweet home

De organisatoren kregen op de bus nog enkele delicate telefoontjes te verwerken van het Wagner & Co front. De uitgebreide koffietafel bleek gereserveerd te zijn voor hun jaarlijks personeelsfeest. Ze krijgen vanavond door toedoen van onze Vlaamse stoottroepen een passiefhuis-zwijnenstal voorgeschoteld, wat jammer! Ook wij kregen tijdens onze terugreis de taarten, weliswaar in sterk verteerde vorm, nog eens voorgeschoteld. In het holst van de nacht werden we weer aan de stad Gent toevertrouwd. Zoals ik al stelde was het een boeiende en leerrijke studiereis, in al zijn facetten. De afwezigen hadden alweer ongelijk. En dat er nog altijd volk rondloopt dat moppert dat er in hun leven nooit iets opwindends gebeurt! Voor studiereizen met meerwaarde kan je altijd terecht bij www.passiefhuisplatform.be