de Koevoet » Archief

terug naar overzicht

 

Gun je rechtervoet wat rust
Energiezuinig autorijden

We rijden nagenoeg allemaal met de auto en er komen nog steeds personenwagens bij. Zo leren we uit de gegevens van het Nationaal Instituut voor de Statistiek (NIS). In 2001 werden 499.779 nieuwe personenwagens ingeschreven, in 1996 “slechts” 402.285. Toch een aanzienlijke toename over een korte tijdspanne. Tellen we alle kilometers samen die in 2001 op het Belgische wegennetwerk werden afgelegd, dan komen we aan een indrukwekkende 77 miljard kilometer. Reden genoeg om even stil te staan bij enkele eenvoudige en praktische tips om zuiniger te rijden. Al blijven de meest zuinige nog altijd de kilometers die je niet aflegt.

Mijn auto, mijn vrijheid?

Vooraleer we het meer praktische niveau aansnijden geven we enkele markante hersenkronkels en rekenvoorbeelden mee die Ivan Illich ons in zijn “Toward a history of needs” aanreikt. Een boek uit 1978, maar – afgezien van het concrete cijfermateriaal wellicht – niet noodzakelijk achterhaald. Het gaat uiteindelijk om de denkpiste die Illich uittekent, en die heeft aan actualiteit nog nauwelijks moeten inboeten. Zo spendeert de gemiddelde Amerikaanse man volgens Illich ongeveer 1.600 uren of ruim 66 dagen per jaar aan zijn wagen: om ermee te rijden, stil te staan in files en aan verkeerslichten, om een parkeerplaats te zoeken en te parkeren. Tijd om te werken ook, om de auto, de benzine en de verzekering te kunnen betalen. Tijdens die 1.600 uren legt hij zo’n 12.000 kilometer af, omgerekend nauwelijks een gemiddelde snelheid van 7,5 km/u. Als je dan weet dat de Verenigde Staten tussen de 25 en 45% (!) van hun totale energiepakket besteden aan het construeren van en rijden met de auto kunnen we ons wel degelijk vragen stellen over de efficiëntie van de automobiel.

Ter vergelijking: een man te voet is thermodynamisch efficiënter dan eender welk gemotoriseerd voertuig en efficiënter dan de meeste dieren. Hij heeft immers slechts 50 kcal nodig om een afstand van 1 kilometer af te leggen in tien minuten als we als voorbeeld een persoon van 70 kg nemen. Een fietser is drie maal sneller dan een voetganger en gebruikt daarbij vijf maal minder energie wat de fietser tot het energetisch meest efficiënte wezen op aarde maakt. Een fiets is bovendien niet enkel efficiënt maar ook nog eens relatief goedkoop. Nemen we als derde vergelijkingspunt een auto met een gemiddeld verbruik van 6 liter per 100 kilometer. Over deze ene kilometer is het resultaat dan ongeveer 530 kcal. Gesteld dat de auto gemiddeld 30 kilometer per uur rijdt, dan legt hij de afstand in twee minuten af en is dus 5 keer sneller dan de voetganger met een energieverbruik dat ruim 10 keer zo hoog is. Misschien geen overtuigende redenen om de auto meteen maar de rug toe te keren. Wel een aanmoediging om te bekijken hoe het zuiniger kan. En voor kortere afstanden toch maar die fiets nemen?

Behandel de pedalen met zachtheid

Het lijkt allemaal erg logisch en voor de hand liggend, en je hebt het vast al vaker gehoord: met je rijstijl kan je het verbruik flink beïnvloeden. Iemand met een sportieve rijstijl (hoge snelheden, snel optrekken en bruusk weer afremmen) verbruikt al snel 20 tot 50% meer in vergelijking met iemand die er een rustige rijstijl op nahoudt. Deze percentages gelden voor een sportieve bestuurder die de wegcode respecteert en zich aan de maximum snelheden houdt. Een chauffeur die de wegcode amper of zelfs helemaal niet respecteert, verbruikt nog gevoelig meer brandstof dan zijn gezagsgetrouwe collega. Volg daarom gewoon de verkeersstroom, anticipeer op wat er voor je gebeurt, hou altijd voldoende afstand en rem af op de motor zonder het koppelingspedaal in te drukken. Zo vermijd je dat je stevig in de remmen moet wanneer een voorligger plots afremt.

Verander ook niet onnodig van rijstrook en vermijd fel accelereren en bruusk afremmen, schakel tijdig over naar een hogere versnelling en rij met een zo laag mogelijk motortoerental. Het ideale schakelmoment ligt tussen de 2.000 en 2.500 toeren per minuut. Optrekken met het gaspedaal ongeveer driekwart ingedrukt zorgt voor het laagste verbruik. Onderzoek toont bovendien aan dat een sportieve rijstijl in de stad helemaal geen, en buiten de stad nauwelijks tijdswinst oplevert in vergelijking met een rustige rijstijl. De ideale snelheid voor een minimum verbruik ligt overigens tussen 80 en 90 km/u in de hoogste versnelling.

Starten en stilleggen

Een koude motor verbruikt bijna dubbel zoveel brandstof als een warme motor. Laat de wagen dan ook zoveel mogelijk aan de kant voor kortere afstanden. Kies je voor een bepaald traject toch voor de auto, geef de motor dan voldoende tijd om op temperatuur te komen door tijdens het starten niet onnodig ‘gas bij te geven’ en onmiddellijk na het starten rustig te vertrekken. Stationair opwarmen heeft weinig zin: het zorgt alleen maar voor brandstofverspilling en de motor warmt sneller op als je rijdt. Zet de motor ook af wanneer je langer dan 30 seconden moet wachten en de omstandigheden het enigszins toelaten. Wanneer je je wagen parkeert doe je dat bij voorkeur in de rijrichting waarin je weer wegrijdt, zo voorkom je nodeloos manoeuvreren met een koude motor.

Technische factoren

Naast de factoren die je aan het stuur in de hand hebt zijn er ook technische factoren die mee bepalen of je al dan niet zuinig onderweg bent. Als de bandenspanning een halve bar lager is dan de aanbevolen spanning zal het brandstofverbruik met 2 tot 3% toenemen en komen de stabiliteit en de veiligheid in het gedrang. Na één maand neemt de bandenspanning met 2,5 tot 5% af in vergelijking met de oorspronkelijke spanning. Na vijf maanden wordt ’t algauw 20%. Laat daarom je bandenspanning regelmatig controleren en hanteer daarbij de waarden uit het instructieboekje van je wagen. De banden zullen bovendien langer meegaan. Half geopende zijruiten vooraan zorgen op hun beurt voor gemiddeld 5% extra brandstofverbruik. Je houdt beter de ramen gesloten, en gebruik de ventilatie om de binnentemperatuur op het gewenste peil te houden.

Alle elektrische accessoires zoals achterruitverwarming en mistlampen verbruiken extra energie. Gebruik ze dus enkel wanneer het echt nodig is. Airconditioning kan zelfs 15% tot 25% meer verbruik opleveren. Ook alle extra gewicht brengt meer brandstofverbruik met zich mee. Bagage op het dak van je wagen verhoogt bovendien de luchtweerstand. Een skibox op het dak geeft bijvoorbeeld een meerverbruik van 10 %, een fietsendrager op het dak geeft al gauw 20 tot 30% extra verbruik. Plaats bij voorkeur fietsen op een rek dat achteraan het voertuig bevestigd kan worden en verwijder het fietsen- of bagagerek en de skibox weer onmiddellijk na gebruik. Alle overtollige gewicht in en aan je wagen betekent immers nutteloos energieverbruik.

Bereid je voor

Een zuinige rit begint met een degelijke voorbereiding. Stippel vooraf een route uit als je ergens naartoe moet waar je nooit eerder geweest bent. Zo vermijd je nodeloze omwegen. Als je de route uitstippelt laat je steden liefst links (of rechts, al naargelang) liggen: in de stad verbruik je immers dubbel zoveel als op de snelweg. Druk verkeer verdubbelt eveneens het verbruik in vergelijking met normaal of kalm verkeer. Bij druk en langzaam maar relatief vlot lopend verkeer op de snelweg of ring laat je je best niet in de verleiding brengen om een sluiproute te nemen: het verbruik op landelijke wegen is nog altijd hoger dan op een drukke snelweg.

Meten is weten

Opmeten en registreren van je brandstofverbruik kunnen je extra bewust maken van de mogelijke besparingen door er een energiezuinige rijstijl op na te houden. Uit experimenten bleek dat een besparing van 5% - louter door registratie van je brandstofverbruik - niet uitzonderlijk is. Ook het gebruik van boordinstrumenten zoals een snelheidsbegrenzer, cruise control of een boordcomputer kunnen leiden tot besparingen die tot 10% kunnen oplopen.

Kris Somers

 

terug naar overzicht